Εφεδροι Υψηλής Ετοιμότητας (ΕΦΥΕΣ)

Ο θεσμός των Εφέδρων Υψηλής Ετοιμότητας (ΕΦ.Υ.ΕΣ.), καθιερώθηκε στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις (Στρατό Ξηράς) από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας (Ν 3366/2005 – ΦΕΚ Α’/167/5.7.2005), με στόχο την αντιμετώπιση των αυξανόμενων αναγκών του Στρατού Ξηράς, σε κατώτερα στελέχη και στρατιώτες, λόγω της συνεχούς μείωσης της απόδοσης των κλάσεων και της μείωσης της θητείας των οπλιτών και προκειμένου να αυξηθούν τα ποσοστά στελέχωσης των Μονάδων των παραμεθόριων περιοχών. Παράλληλα, θα συνέβαλε (σύμφωνα με τους ισχυρισμούς σας) στην τόνωση της οικονομίας των υπόψη περιοχών και στην παραμονή σε αυτές νέων ανθρώπων.

Ετσι, ως Εφέδροι Υψηλής Ετοιμότητας (ΕΦ.Υ.ΕΣ.), θα προσλαμβάνονταν για τους 4 χειμερινούς μήνες νέοι μέχρι 35 ετών, που έχουν ήδη υπηρετήσει στον Στρατό και είναι μόνιμοι κάτοικοι παραμεθόριων περιοχών (B. Ελλάδα και νησιά). Οι προσλαμβανόμενοι θα συγκροτούν ή θα συμμετέχουν σε τοπικούς στρατιωτικούς σχηματισμούς, θα εκπαιδεύονται και θα εκτελούν υπηρεσίες, θα ασφαλίζονται και θα αμείβονται ως “Επαγγελματίες Οπλίτες”, ανάλογα με τον βαθμό που είχαν στη θητεία τους (στρατιώτες, υπαξιωματικοί ή ΔΕΑ). Τους θερινούς μήνες θα ένουν στην περιοχή τους και θα απασχολούνται σε δικές τους (ή τρίτων) εποχικές εργασίες αγροτικού ή τουριστικού χαρακτήρα.

Σε περίοδο κρίσεως καλούνται υπό τα όπλα χωρίς να ακολουθούνται οι διαδικασίες του Εθνικού Συστήματος Συναγερμού και ανεξάρτητα από τυχόν προηγηθείσες προσκλήσεις στη διάρκεια του ίδιου έτους. Στην περίπτωση αυτή εντάσσονται σε Υπομονάδες ή Τμήματα ενεργών Μονάδων – Ανεξαρτήτων Υπομονάδων, ή συγκροτούν καθ’ ολοκληρίαν Υπομονάδες ή Τμήματα, στα πλαίσια ημιενεργών Μονάδων. Αποκλείεται η ένταξή τους σε επιτελεία Σχηματισμών – Συγκροτημάτων και σε Υπηρεσίες του Σ.Ξ..

Πιλοτικά το πρόγραμμα ξεκίνησε με 700 προσλήψεις 4-μηνιτών “ακριτών” στη Θράκη και σε δυο νησιά του Αιγαίου. Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο, όταν αναπτυχθεί το μέτρο, θα βρίσκονται στις μονάδες των Εφέδρων Υψηλής Ετοιμότητας περίπου 25.000 εκπαιδευμένοι στρατιωτικοί, ενώ έχει υπολογιστεί ότι με τη σχετική εναλλακτικότητα που θα υπάρχει σε μερικά χρόνια θα υπάρχουν έως και 80.000 – 100.000 έφεδροι συνδεδεμένοι με τον νέο θεσμό.

Διαδικασία πρόσληψης

Οι Έφεδροι Υψηλής Ετοιμότητας εντάσσονται στο θεσμό εθελοντικά υπογράφοντας προς τούτο σχετική σύμβαση τριετούς διαρκείας, με τη λήξη της οποίας παρέχεται η δυνατότητα να την ανανεώσουν μέχρι συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας των 35 ετών για τους οπλίτες και των 40 ετών για τους Αξιωματικούς και Ανθυπασπιστές. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις οι ΕΦ.Υ.ΕΣ. είναι δυνατόν να αποχωρήσουν από το θεσμό πριν από τη λήξη της σύμβασής τους, μετά από πρόταση του αρμόδιου συμβουλίου του Στρατού Ξηράς και απόφαση του Αρχηγού ΓΕΣ. Για την κατάταξή τους στον θεσμό, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει:

  • Να είναι Έλληνες πολίτες
  • Να έχουν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις ή να είναι πρώην επαγγελματίες στρατιωτικοί που αφυπηρέτησαν για οποιοδήποτε λόγο, πλην των αποπεμφθέντων για πειθαρχικά παραπτώματα ή ποινικά αδικήματα ή για λόγους υγείας
  • Να είναι κατηγορίας σωματικής ικανότητας Ι1 ή Ι2
  • Να διαμένουν μόνιμα στις παραμεθόριες περιοχές στις οποίες θα τοποθετηθούν
  • Να έχουν ηλικία μέχρι 35 ετών οι οπλίτες και μέχρι 40 ετών οι Αξκοί και οι Ανθστές
  • Να μην έχουν καταδικαστεί αμετάκλητα για κακούργημα και για οποιαδήποτε αξιόποινη πράξη
  • Να μην έχουν στερηθεί τα πολιτικά τους δικαιώματα με αμετάκλητη απόφαση
  • Να μην έχουν εκπέσει του βαθμού τους ή υποβιβασθεί όταν υπηρετούσαν στις Ένοπλες Δυνάμεις με οποιαδήποτε ιδιότητα
  • Να μην διατελούν σε σχέση παροχής υπηρεσιών προς οιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο του ιδιωτικού ή του δημοσίου τομέα κατά τα χρονικά διαστήματα που τελούν υπό τα όπλα

Η πρόσληψη γίνεται ύστερα από σχετική προκήρυξη εκδιδόμενη από τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας, μετά από εισήγηση του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Με την προκήρυξη καθορίζονται οι περιοχές στις οποίες πρέπει να διαμένουν μόνιμα οι υποψήφιοι, τα υποβλητέα δικαιολογητικά, ο χρόνος υποβολής τους, ο τρόπος υγειονομικής εξέτασης των υποψηφίων, η συγκρότηση των εξεταστικών επιτροπών και ο τρόπος κύρωσης των πινάκων που θα περιλαμβάνουν τους επιλεγέντες. Τα κριτήρια επιλογής των ΕΦ.Υ.ΕΣ. είναι η ηλικία, η οικογενειακή κατάσταση, η ειδικότητα με την οποία υπηρέτησαν, καθώς και ο χρόνος απολύσεως από τις Ένοπλες Δυνάμεις.

Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας που εκδίδεται μετά από γνωμοδότηση του Α.Σ.Σ., εξειδικεύονται τα κριτήρια, η διαδικασία και οι λοιπές λεπτομέρειες επιλογής των υποψηφίων. Οι ΕΦ.Υ.ΕΣ. κατατάσσονται με την ειδικότητα με την οποία απολύθηκαν από τις τάξεις του Στρατού, σε Μονάδα – Ανεξάρτητη Υπομονάδα του Όπλου ή Σώματος στο οποίο ανήκαν όταν υπηρετούσαν, ως κληρωτοί ή ως επαγγελματίες στρατιωτικοί. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και μετά από σχετική αιτιολόγηση, δυνατόν να καταταγούν σε Μονάδα – Ανεξάρτητη Υπομονάδα άλλου Όπλου ή Σώματος.

Μισθολογικές απολαβές και εξέλιξη

Την περίοδο που καλούνται υπό τα όπλα έχουν αποδοχές ίδιες με τους ομοιόβαθμους αυτών επαγγελματίες στρατιωτικούς, πλην του επιδόματος χρόνου υπηρεσίας, το οποίο δεν χορηγείται αρχικά. Οι περί μισθολογικών προαγωγών διατάξεις του στρατιωτικού προσωπικού δεν έχουν εφαρμογή στους ΕΦ.Υ.ΕΣ.. Mετά την συμπλήρωση ενός (1) έτους πραγματικής υπηρεσίας υπό τα όπλα, τους χορηγείται επίδομα χρόνου υπηρεσίας. Για τον υπολογισμό της προϋπηρεσίας τους λαμβάνεται υπόψη αποκλειστικά και μόνο ο χρόνος πραγματικής παρασχεθείσας υπηρεσίας υπό τα όπλα. Επίσης, λαμβάνουν επίδομα εορτών (Χριστουγέννων και Πάσχα), με βάση το χρόνο παραμονής τους υπό τα όπλα κατά το αντίστοιχο έτος, ενώ δικαιούνται προαγωγής μέχρι δύο βαθμούς σε σχέση με το βαθμό που είχαν όταν απολύθηκαν ή αφυπηρέτησαν από το Στρατό Ξηράς.

Οι ΕΦ.Υ.ΕΣ. εξελίσσονται μέχρι το βαθμό του Λοχαγού για τους Αξιωματικούς, του Ανθυπολοχαγού για τους Ανθυπασπιστές και του Επιλοχία για τους Οπλίτες, ενώ δεν τους απονέμεται αποστρατευτικός βαθμός κατά την έξοδο τους από το στράτευμα για οποιαδήποτε αιτία. Προάγονται στον επόμενο βαθμό μετά την συμπλήρωση 3 ετών, αθροιστικά πραγματικής στρατιωτικής υπηρεσίας, για τους Αξιωματικούς, τετραετούς για τους Οπλίτες – Ανθυπασπιστές, με καταληκτικό βαθμό του Λοχαγού για τους Αξιωματικούς, του Ανθυπολοχαγού για τους Ανθυπασπιστές και του Επιλοχία για τους Οπλίτες.

Για την περίοδο που τελούν υπό τα όπλα, τους χορηγείται δωρεάν πλήρης στολή εκστρατείας, η οποία αποτελεί και τη μόνη προβλεπόμενη για αυτούς στολή. Όταν παραμένουν στην υπηρεσία για οποιοδήποτε λόγο πέραν του προγράμματος ωρών υπηρεσίας και εκπαιδεύσεως, καθώς και στη διάρκεια ασκήσεων, παρέχεται σε αυτούς δωρεάν σίτιση και κατάλυμα. Σε όλη τη διάρκεια παραμονής τους στο θεσμό δύνανται να εισέρχονται στα Στρατιωτικά Πρατήρια και επιπλέον οι εξ αυτών Αξιωματικοί και Ανθυπασπιστές, στις Στρατιωτικές Λέσχες. Μόνον την περίοδο που τελούν υπό τα όπλα τους παρέχεται υγειονομική περίθαλψη στις αντίστοιχες υπηρεσίες του Στρατού Ξηράς και στα στρατιωτικά νοσοκομεία. Σε περίπτωση θανάτου ΕΦ.Υ.ΕΣ. ή τραυματισμού του που προκαλεί αναπηρία 67% και άνω, ενώ τελεί υπό τα όπλα, παρέχεται στους οικείους του ό,τι προβλέπεται και για τους ομοιοβάθμους του επαγγελματίες στρατιωτικούς, εκτός από τη σύνταξη και τις λοιπές παροχές που δικαιούνται από τους ασφαλιστικούς φορείς του παθόντος.

Καθήκοντα, υποχρεώσεις και άλλες πληροφορίες

Όταν βρίσκονται εκτός Στρατεύματος και ενώ ανήκουν στο θεσμό δεν θεωρούνται στρατιωτικοί, υποχρεούνται όμως να τελούν σε υψηλή ετοιμότητα για παρουσίαση στη Μονάδα – Ανεξάρτητη Υπομονάδα τους όταν κληθούν. Οφείλουν επίσης να ενημερώσουν άμεσα τη Μονάδα τους σε περίπτωση που αποκτήσουν τη δημοσιοϋπαλληλική ιδιότητα ή όταν αλλάξουν διεύθυνση κατοικίας ή τόπο διαμονής. Εάν, καλούμενοι υπό τα όπλα, δεν παρουσιασθούν έγκαιρα στη Μονάδα τους, κηρύσσονται ανυπότακτοι και λύεται αυτοδίκαια η σύμβαση τους. Καλούμενοι υπό τα όπλα αναλαμβάνουν καθήκοντα όμοια με αυτά των ομοιοβάθμων τους επαγγελματιών στρατιωτικών, συμμετέχουν σε όλες τις δραστηριότητες της Μονάδας – Ανεξάρτητης Υπομονάδας τους, ιδίως στην εσωτερική λειτουργία, την ασφάλεια, την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την πολεμική αποστολή και παρακολουθούν την εκπαίδευση της Μονάδας τους από κοινού με την ενεργό δύναμη αυτής ή ξεχωριστά, ανάλογα με το είδος της εκπαίδευσης. Εάν κριθεί σκόπιμο, αριθμός ΕΦ.Υ.ΕΣ. αποκτά και δεύτερη ειδικότητα, μετά από σχετική εκπαίδευση.

Για πειθαρχικά παραπτώματα στα οποία υποπίπτουν κατά την περίοδο που τελούν υπό τα όπλα, επιβάλλονται σε αυτούς πειθαρχικές ποινές ίδιες με τις επιβαλλόμενες στους ομοιοβάθμους τους επαγγελματίες στρατιωτικούς. Κάθε πειθαρχική ποινή που τους επιβάλλεται συνεπάγεται και την παρακράτηση μέρους των αποδοχών τους, κατά τα οριζόμενα με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας. Για σοβαρότερα πειθαρχικά παραπτώματα ή για τα ποινικά αδικήματα αποπέμπονται από το θεσμό, μετά από γνωμάτευση αρμόδιου ανακριτικού συμβουλίου.

Σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν.3366, η διάρκεια της υποχρέωσης παραμονής των ΕΦ.Υ.ΕΣ. περιορίζεται και η σύμβαση λύεται εάν συμπληρώσουν το καθορισμένο όριο ηλικίας, εάν αποκτήσουν δημοσιοϋπαλληλική ιδιότητα ή εάν εγκατασταθούν μόνιμα έξω από το νομό της Μονάδας Ανεξάρτητης Υπηρεσίας, στην οποία ανήκουν. Με την ένταξη στο θεσμό, οι ΕΦ.Υ.ΕΣ. που ανήκαν στην εθνοφυλακή ή στην εφεδρεία, διαγράφονται από αυτές. Από πλευράς αρχαιότητας, έπονται των ομοιοβάθμων τους επαγγελματιών στρατιωτικών και προηγούνται των ομοιοβάθμων τους στρατιωτικών θητείας και των εφέδρων.

Η εξέλιξη του προγράμματος

Κατά την πιλοτική εφαρμογή του θεσμού, το έτος 2005, ο αριθμός των ΕΦ.Υ.ΕΣ, ορίστηκε στους 1.100 και κατά το έτος 2006 στους 2.200 ενώ για τα επόμενα έτη ο αριθμός των ΕΦ.Υ.ΕΣ που επρόκειτο να καταταχθούν θα καθορίζονταν με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Άμυνας και Οικονομίας και Οικονομικών, με πρόβλεψη η οροφή τους να μην υπερβεί τον αριθμό των 30.000.

Το 2005 εκδόθηκε η προκήρυξη πρόσληψης 1.100 ΕΦ.Υ.ΕΣ, με ημερομηνία κατάταξης την 15η Μαρτίου 2006. Προκηρύχθηκαν 1.100 θέσεις ΕΦ.Υ.ΕΣ και τελικά κατατάγηκαν 355 ΕΦ.Υ.ΕΣ.  Το 2008 προσλήφθηκαν 182. Σε παρόμοια επίπεδα κινήθηκαν οι προσλήψεις και στα υπόλοιπα έτη.

Το τέλος του προγράμματος

Το Μάιο του 2010 η Διεύθυνση Δόγματος (ΔΙΔΟ) τους ΓΕΣ μετά απο εισήσηση της 1ης Στρατιάς και της ΑΣΔΕΝ προχώρησε στην κατάργηση του θεσμου ΕΦΥΕΣ. Σύμφωνα με το έγγραφο, οι λόγοι για την κατάργηση του θεσμού συνοψίζονται στα εξής:

α. Από την έναρξη του θεσμού (2006), δεν επετεύχθησαν οι αρχικές προβλέψεις του ΓΕΣ σχετικά με τον αριθμό των κατατασσόμενων και τα επόμενα έτη μέχρικαι σήμερα ο αριθμός αυτών να μειώνεται συνεχώς.

β. Η προσέλευση και το ενδιαφέρον των κατοίκων των παραμεθορίων περιοχών προς τους οποίους απευθυνόταν, ήταν και συνεχίζει να είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

γ. Δε συνέβαλε στην αύξηση της ειρηνικής δύναμης των Μονάδων των παραμεθορίων περιοχών.

δ. Ο πολύ μικρός αριθμός που συμμετείχε στο θεσμό δε συνέβαλλε ουσιαστικά στην κινητοποίηση και εκτέλεση της αποστολής.

Από όσα ήδη αναφέρθηκαν, καθίσταται σαφές πως ο θεσμός των ΕΦ.Υ.ΕΣ, γνώρισε παταγώδη αποτυχία, καθώς οι στόχοι που τέθηκαν δεν επετεύχθησαν, αφού ούτε οι ελάχιστες θέσεις που είχαν προκηρυχθεί καλύφθηκαν, ούτε αύξηση των ποσοστών επάνδρωσης των Μονάδων και Σχηματισμών υπήρξε, ούτε μείωση της ανεργίας μέσω του θεσμού στις παραμεθόριες περιοχές εξασφαλίστηκε, με παραμονή σε αυτές νέων ανθρώπων.
Η αποτυχία του θεσμού των EΦ.Y.EΣ. είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα πρόχειρης σχεδίασης, βασισμένης σε δοξασίες και προσωπικές αντιλήψεις χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το κοινωνικο-πολιτικό περιβάλλον.

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s