Στρατιωτικό Μουσείο Οχυρού Νυμφαίας

Το Στρατιωτικό Μουσείο του οχυρού της Νυμφαίας βρίσκεται κοντά στο ομώνυμο χωριό και αποτελεί μαζί με τα Μουσεία των οχυρών Ρούπελ, Λίσσε και Ιστίμπεη μια ξεχωριστή κατηγο­ρία με ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά. Στο σύνολό τους οι μουσειακοί αυτοί χώροι έχουν διαμορ­φωθεί μέσα στα αντίστοιχα οχυρά και απευθύνονται σε επισκέπτες και επιστήμονες, καθώς αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της ιστορίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η διαμόρφωσή τους μέσα στις στοές των οχυρών προσδίδει αμεσότητα στην ιστορική μνήμη και τα καθιστά ιδιαίτερα επιβλητικά.

Το Στρατιωτικό Μουσείο του οχυρού της Νυμφαίας είναι από τα πλέον πρόσφατα του είδους αυτού, καθώς ολοκληρώθηκε το 2000 και εκτείνεται σε μια επισκέψιμη στοά και έναν εσω­τερικό θάλαμο του οχυρού. Βα­σικός στόχος της έκθεσης του είναι, αφενός, η παρουσίαση εκθεμάτων που αφορούν στη γερμανική επίθεση το 1941 και, αφετέρου, ο προϊδεασμός του επισκέπτη για τις συνθήκες ζω­ής των αμυνομένων σε τέτοια συγκροτήματα.

Στον εξωτερικό χώρο των εγκαταστά­σεων έχει ανεγερθεί μνημείο μάχης, όπου είναι χαραγμένα τα ονόματα των επτά πε­σόντων του οχυρού κατά τη διάρκεια της αντίστασης της 6ης και 7ης Απριλίου 1941. Τη στεγασμένη είσοδο του μουσειακού χώρου κοσμεί μπρούτζινη προτομή του Ταγματάρχη Πεζικού Αλέξανδρου Αναγνώστου, Διοικητή του οχυρού. Κατά μήκος της στοάς έχουν ανακατασκευαστεί και λειτουργούν ως διοράματα το γραφείο του λοχαγού, του επιλοχία και το ιατρείο του οχυρού. Με τη χρήση ομοιωμάτων και την πλήρη αποκατάσταση των δωματίων στην προηγούμενη κατάστασή τους επιτυγχά­νεται η αναβίωση των συνθηκών διαβίωσης των υπερασπιστών του οχυρού.

Τα κειμήλια εκτίθενται σε έναν ευρύ­χωρο θάλαμο της στοάς. Στη μία πλευρά του θαλάμου παρουσιάζεται πλούσιο φωτο­γραφικό υλικό. Απεικονίζονται προσωπικότητες της εποχής, όπως οι Πρωθυπουργοί Ιωάννης Μεταξάς και Αλέξανδρος Κορυζής, οι Αντιστράτηγοι Αλέξανδρος Παπάγος και Κωνσταντίνος Μπακόπουλος, οχυρωματικά έργα και δεκάδες στιγμιότυπα των εχθρο­πραξιών. Παρατίθενται επιπλέον και αντί­γραφα εφημερίδων που αναφέρονται στην άμυνα του οχυρού, καθώς και αποσπάσμα­τα διαταγών. Στην άλλη πλευρά του θαλάμου κυ­ριαρχούν οι προθήκες των κειμηλίων.

Στη μεσαία προθήκη παρα­τίθενται δείγματα ατομικού κυρίως οπλισμού των δύο στρατών και, συγκεκριμένα, πιστόλια, τυφέκια, αραβίδες, αυτόματα και ξιφολόγχες, ενώ στη βάση της προθή­κης στέκουν ένα πολυβόλο MG42 και ένα οπλοπολυβό­λο Hotchkiss. Αμέσως μετά ακολουθούν οι βιτρίνες ιμα­τισμού, οι οποίες παρουσιά­ζουν από έναν Έλληνα και ένα Γερμανό αξιωματικό και οπλίτη αντίστοιχα. Η πα­ρουσίαση των στολών είναι πλήρης, καθώς συμπεριλαμβάνει φόρτο εκστρατείας, αντιασφυξιογόνες μάσκες, ση­μαίες και πα­ράσημα. Πλάι στις βιτρίνες ιματισμού παρατίθενται κορνίζες με σειρές ελληνικών και γερμανικών με­ταλλίων, ενώ δύο χάλκινες επιγραφές μας μεταφέρουν την ιστορική έρευνα και την αντίληψη των ημερών από τις δύο αντιμαχό­μενες πλευρές: η μία περιλαμβά­νει τμήματα από το βιβλίο του Γερμα­νού καθηγητή Πανεπιστημίου Heinz A. Richter και η άλλη από το ημερολόγιο του Ανθυπίατρου Γεωργίου Πατρινέλη.  Μέσα στο θάλαμο υπάρχει, επίσης, ενε­πίγραφη πλάκα με τα ονοματεπώνυμα των πεσόντων μαχητών, συνοδευόμενη από φωτογραφία του διοικητή τους. Ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα, τέλος, να πληροφορη­θεί για τη διεξαγωγή της μάχης μέσα από εγκατεστημένο οπτικοακουστικό σύστημα, το οποίο παρουσιάζει τη μάχη, τις κινήσεις των επιτιθέμενων και τις θέσεις άμυνας, ενώ μπορεί ταυτόχρονα να ενημερώνεται για τα ιστορικά γεγονότα.

Η Μάχη του Οχυρού της Νυμφαίας

Το οχυρό της Νυμφαίας είναι το τελευταίο προς την ανα­τολή συγκρότημα της Γραμμής Μεταξά και βρίσκεται βό­ρεια του ομώνυμου χωριού, στο ύψωμα 510, δεκαπέντε χιλιόμετρα βόρεια της Κομοτηνής. Αποτελεί ένα περίκλειστο σύνολο με τρία στεγανά συγκροτήματα, επτά μεμονωμένα πολυβολεία και συ­μπληρώνεται με ενεργητικά σκέπαστρα και εξόδους για τον εφοδιασμό και την εκτέλεση αντεπιθέσεων.

Δευτερεύουσες κατασκευές συμπληρώνουν το συγκρότημα του οχυρού, το οποίο έχει καταφύ­για μήκους 910 μέτρων και υπό­γειες στοές συγκοινωνίας μήκους 1.190 μέτρων.

Την 1η Μαρτίου του 1941, προ­σχώρησε στον Άξονα και η Βουλ­γαρία μετά τη δελεαστική υπόσχε­ση των Γερμανών ότι θα της παρα­χωρούνταν ολόκληρη η Ανατολική Μακεδονία και η Δυτική Θράκη. Έτσι, στις 2 Μαρτίου σι γερμανικές δυνάμεις άρχισαν να εισέρχονται στο βουλγαρικό έδαφος και στις 9 Μαρτίου οι εμπροσθοφυλακές της 164ης και 5Οής Μεραρχίας Πε­ζικού, που αποτελούσαν το ΧΧΧ Σώμα Στρατού, είχαν φθάσει χω­ρίς ιδιαίτερα εμπόδια στα ελληνο- βουλγαρικά σύνορα.

Αποστολή της 50ής Μεραρχίας Πεζικού ήταν να προελάσει στον άξονα Κίρτζαλι  Νυμφαία  Κομοτηνή. Οι γερμα­νικές δυνάμεις διέθεταν συντριπτική υπε­ροχή, ήταν εξοπλισμένες με σύγχρονα πολεμικά μέσα και τις υποστήριζαν ισχυ­ρές αεροπορικές δυνάμεις. Στην αμυντι­κή τοποθεσία της Νυμφαίας οι ελληνικές δυνάμεις που προορίζονταν να αντιμετω­πίσουν τη γερμανική εισβολή ήταν μόνο δύο λόχοι προκάλυψης και η φρουρά του οχυρού, την οποία αποτελούσαν 14 αξιω­ματικοί και 364 οπλίτες.

Η γερμανική επίθεση εκδηλώθηκε τα χαράματα της 6ης Απριλίου 1941. Τα τμήματα προκάλυψης συμπτύχθηκαν επι­βραδύνοντας τον εχθρό, σύμφωνα με το υφιστάμενο σχέδιο. Το οχυρό Νυμφαία δέχθηκε τα χαράματα δραστικά πυρά πυ­ροβολικού στις θυρίδες και στις εξόδους από απόσταση 600 έως 1500 μέτρων και είχε περικυκλωθεί το μεσημέρι της ίδιας μέρας. Οι προσπάθειες των Γερμανών να ανεβούν στην επιφάνεια του οχυρού αναχαιτίστηκαν από τα δραστικά πυρά των αμυνομένων. Το σφυροκόπημα του οχυρού, τόσο από το μεγαλύτερο μέρος του πυροβολικού που ανήκε στο ΧΧΧ Σώ­μα Στρατού όσο και από την αεροπορία, συνεχίσθηκε με την ίδια ένταση μέχρι τις βραδινές ώρες. Στις 7 Απριλίου του 1941, ο αγώνας συνεχίσθηκε με την ίδια σφοδρότητα. Τα γερμανικά τμήματα, στο μεταξύ, παρέκαμψαν το οχυρό Νυμφαία και στη διάρκεια της νύχτας, την 6η προς 7η Απριλίου, έφτασαν στην Κομοτηνή.

Το οχυρό της Νυμφαί­ας, αν και ήταν απομο­νωμένο σε μια περιοχή ελεγχόμενη απόλυτα από τους Γερμανούς, συνέχιζε να αντιστέκεται. Το βράδυ της 7ης Απριλίου, ύστερα από καταιγιστικά πυρά συ­στοιχιών του πυροβολικού εναντίον των θυρίδων του οχυρού και την καταστρο­φή των οργάνων πυρός και των εξόδων του, οι Γερμανοί κατόρθωσαν να ανέλθουν στην επιφάνειά του. Παρ’ όλα αυτά η φρου­ρά του οχυρού συνέχισε να αμύνεται μέχρι τα μεσάνυ­χτα, οπότε υποχρεώθηκε να συνθηκολογήσει, αφού είχε δημιουργηθεί αποπνι­κτική ατμόσφαιρα στο εσω­τερικό του από ασφυξιογόνα και καπνογόνα αέρια που έριξαν οι Γερμανοί μέ­σα από τις κατεστραμμένες θυρίδες των πολυβολείων. Ετσι, ο Διοικητής του οχυρού Ταγματάρ­χης Αλέξανδρος Αναγνωστός το παρέδω­σε στις 24:00 της 7ης προς 8η Απριλίου 1941 και μετά από συνεννόηση με τους διοικη­τές των λόχων του. Οι απώλειες των Ελλή­νων κατά το διήμερο αγώνα ήταν 7 νεκροί και 23 τραυματίες, ενώ των Γερμανών 200 νεκροί και 1.500 τραυματίες.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s